Χαρακτηρισμός ως μνημείων αντικειμένων του ιστορικού κινητού εξοπλισμού του Εθνικού Τυπογραφείου

Στις 20 Φεβρουαρίου 2017, με την απόφαση της Υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού ΥΠΠΟΑ /ΓΔΑΠΚ /ΔΝΠΑΑΠΚ /ΤΤΠΝΚΜ /33392 /19639 /172/33 (ΦΕΚ/Β΄/492), και μετά την ομόφωνη απόφαση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεότερων Μνημείων, χαρακτηρίστηκαν ως μνημεία εκατό δεκαεφτά (117) αντικείμενα, εκ των οποίων είκοσι οκτώ (28) μηχανήματα, του ιστορικού κινητού εξοπλισμού του Εθνικού Τυπογραφείου, διότι, όπως αναφέρει η απόφαση, αποτελούν σημαντικά τεκμήρια για την εξέλιξη της τέχνης της τυπογραφίας στο ελληνικό κράτος καθώς και για την πολιτική, πολιτειακή οικονομική και κοινωνική ιστορία της Ελλάδας. Με την απόφαση υπογραμμίζεται με επίσημο τρόπο η ιστορική αξία της υπάρχουσας συλλογής, ενισχύεται η προστασία της και μπαίνουν οι βάσεις για τη δημιουργία ενός σύγχρονου μουσειακού χώρου. 

Ο χαρακτηρισμός των αντικειμένων του  ιστορικού κινητού εξοπλισμού από το Συμβούλιο Νεότερων Μνημείων απαίτησε τη συστηματική και εντατική εργασία ομάδας στελεχών του Εθνικού Τυπογραφείου, του Υπουργείου Πολιτισμού και έγκριτων επιστημόνων (ιδίως ιστορικών, αρχειονόμων, ιστορικών τέχνης,) οι οποίοι συνεργάστηκαν, ήδη από τον Σεπτέμβριο του 2015, για την καταγραφή και ακριβή τεκμηρίωση των αντικειμένων της υπάρχουσας από το 1992 συλλογής που είχαν την πρόνοια να σχηματίσουν και διασώσουν υπάλληλοι του Εθνικού Τυπογραφείου.

Η καταγραφή αφορούσε  ιδίως χειροκίνητα πιεστήρια, μηχανές πλήκτρων μονοτυπίας και χυτηρίου μονοτυπίας,  λινοτυπικές μηχανές, εκτυπωτικά, συρραπτικά και κοπτικά μηχανήματα, μήτρες,  γραμματοσειρές, εθνόσημα καθώς και τόμους παλαιών ΦΕΚ και λοιπές εκδόσεις που υλοποίησε το Εθνικό Τυπογραφείο.

Η απόφαση της Υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού λειτουργεί θετικά και ως προς την επίτευξη του στόχου που έχει θέσει το  Εθνικό Τυπογραφείο για την εκ νέου έκθεση και ανάδειξη των αντικειμένων της συλλογής του με τον αρμόζοντα τρόπο και στον κατάλληλο χώρο, ώστε οι επισκέπτες, κυρίως μαθητές και σπουδαστές, να αποκτούν όσο το δυνατόν περισσότερες γνώσεις και να βιώνουν μια εμπειρία υψηλής αισθητικής σε ένα πολιτισμένο και ασφαλές περιβάλλον[1].

 

Σημειώνεται ότι ο εξαιρετικά περιορισμένος χώρος όπου φυλάσσονταν τα αντικείμενα της συλλογής, ήταν εντελώς ακατάλληλος για την συντήρηση και την ανάδειξή τους. 

Η επανέκθεση της Συλλογής, σύμφωνα με τις προτάσεις των στελεχών  του Εθνικού Τυπογραφείου και τις εμπεριστατωμένες οδηγίες και μελέτες του Υπουργείου Πολιτισμού,  ακολουθεί τις παρακάτω θεματικές ενότητες:

α. Η ιστορία του Εθνικού Τυπογραφείου και της Εθνικής Δημόσιας Τυπογραφίας γενικότερα 

β. Η Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου ελληνικού κράτους μέσα από το ΦΕΚ και τις λοιπές εκδόσεις του Εθνικού Τυπογραφείου

γ. Οι άνθρωποι του Εθνικού Τυπογραφείου

Με βάση τις θεματικές αυτές ενότητες η ταξινόμηση και τοποθέτηση στο χώρο των εκθεμάτων αλλάζει. Τα εκθέματα τώρα αντί σε δύο αίθουσες κατανέμονται σε τέσσερις.

Ο κεντρικός χώρος (αίθουσα 1) φιλοξενεί  την ιστορία της τυπογραφίας  όπως προκύπτει μέσα από τον τυπογραφικό εξοπλισμό με συγκεκριμένη αφήγηση που ανταποκρίνεται στην χρονολογική σειρά των μηχανημάτων και στις  διαφορετικές τυπογραφικές εργασίες. Από την αίθουσα αφαιρέθηκαν οι ξύλινες βιβλιοθήκες με τους παλιούς τόμους των ΦΕΚ και μεταφερθήκαν σε νέο χώρο για λόγους προφύλαξης και αποφυγής κινδύνου οξείδωσης του χαρτιού από τα μέταλλα.

Στον χώρο των ΦΕΚ (αίθουσα 2) μεταφερθήκανε οι παλιοί τόμοι ΦΕΚ οι οποίοι αρχειοθετήθηκαν χρονολογικά κα ανά τεύχος, εντός κάθε έτους και τοποθετήθηκαν σε κλειστές βιβλιοθήκες για την καλύτερη συντήρησή τους. Η αρχειοθέτηση αυτή θα εξυπηρετήσει και τους πολίτες ή τις δημόσιες υπηρεσίες που αναζητούν αντίγραφα ΦΕΚ περασμένων ετών.

Ανάλογα και στον χώρο των λοιπών εκδόσεων (αίθουσα 3) που εξοπλίστηκε κατάλληλα, συγκεντρώθηκε το έως τώρα διάσπαρτο υλικό των λοιπών, εκτός των ΦΕΚ, εκδόσεων. Έτσι δημιουργήθηκε το αρχείο των εκδόσεων που έχει υλοποιήσει το Εθνικό Τυπογραφείο για λογαριασμό άλλων Δημοσίων Υπηρεσιών και φορέων του Δημοσίου.

Και τέλος όλο το ιστορικό υλικό (αντικείμενα, έγγραφα, φωτογραφίες, κατάστιχα κ.λπ.) που αφορά στο προσωπικό του Εθνικού Τυπογραφείου, συγκεντρώθηκε στον χώρο της ιστορίας του προσωπικού  (αίθουσα 4).

Οι εργασίες της αναδιάταξης της συλλογής συνεχίζονται, προκειμένου το Εθνικό Τυπογραφείο, το Φθινόπωρο του 2017, να διαθέτει ένα  σύγχρονο  μουσειακό χώρο που να συνδυάζει την ιστορία του νεότερου και σύγχρονου ελληνικού κράτους μέσα από την ιστορία της Δημόσιας Τυπογραφίας, του Εθνικού Τυπογραφείου και των ανθρώπων του.

Η αναδιοργάνωση του Μουσείου, εντάσσεται στον ευρύτερο στόχο του Εθνικού Τυπογραφείου για ένα ουσιαστικό «άνοιγμα» στην κοινωνία. (Βλ. εκτύπωση τετραδίων για μη προνομιούχους μαθητές, εκτύπωση υλικού για την Κιβωτό του Κόσμου, εικαστικές εκθέσεις κ.ά.)

 


[1] Στους επισκέπτες, θα δίνεται η ευκαιρία περιήγησης και στη σύγχρονη εκτυπωτική μονάδα του Εθνικού Τυπογραφείου, σχηματίζοντας μια πλήρη εικόνα για την εξέλιξη της τέχνης της Τυπογραφίας.